O Φρίντριχ Ένγκελς για την οικονομία και την πολιτική

αναδημοσίευση από ΚΟΜΕΠ

του Φάνη Παρρή

Τεύχος: 2011 Τεύχος 1

  

Η ΘΕΜΕΛΙΩΣΗ ΤΗΣ ΥΛΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΤΙΛΗΨΗΣ
ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΞΕΛΙΞΗΣ

Στη φάση της παραγωγικής ύφεσης οι ενυπάρχουσες αντιφάσεις του καπιταλιστικού συστήματος παίρνουν νέες διαστάσεις, η καταστροφή παραγωγικών δυνάμεων και η απότομη επιδείνωση της ζωής της εργατικής τάξης, των λαϊκών στρωμάτων γενικότερα. Παρά την οξυμμένη και με ένταση εκδήλωση αυτού του φαινόμενου, οι αντίστοιχες διεργασίες στη συνείδηση της εργατικής τάξης δε γίνονται αυτόματα, δηλαδή δε συνδέεται αυθόρμητα η κρίση με τις οικονομικές νομοτέλειες, τις αιτίες που σχετίζονται με την αντίθεση ανάμεσα στον κοινωνικό χαρακτήρα της παραγωγής και την καπιταλιστική ιδιοποίηση ενός μέρους του παραγόμενου προϊόντος της. Αυτό συμβαίνει γιατί η οικονομική κυριαρχία της τάξης των καπιταλιστών αναπαράγεται με την πολιτική εξουσία τους, μέρος της οποίας είναι και η ιδεολογικοπολιτική χειραγώγηση της εργατικής τάξης.

Η καπιταλιστική ιδεολογία και πολιτική παρουσιάζει ανεστραμμένη τη σχέση οικονομίας - πολιτικής. Χαρακτηριστικές είναι οι ερμηνείες της σημερινής κρίσης, ότι για την παρούσα οικονομική κρίση στην Ελλάδα ευθύνονται λαθεμένες πολιτικές επιλογές προηγούμενων κυβερνήσεων ή και συνολικά η πολιτική διαχείριση όλης της περιόδου της μεταπολίτευσης. Με αυτό τον τρόπο δικαιολογείται η πολιτική συρρίκνωσης του εργατικού και λαϊκού εισοδήματος, των κοινωνικών κατακτήσεων στην υγεία, την παιδεία, την κοινωνική ασφάλιση, ως δήθεν αναγκαστική προσαρμογή στη χαμηλότερη ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας στην ευρωπαϊκή και διεθνή αγορά.

Ο φετιχισμός της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας

 

Σοβιετική γελοιογραφία που παρουσιάζει τους πυλώνες που στηρίζουν την αστική κοινοβουλευτική δημοκρατία: εξαπάτηση, εκλογικά εμπόδια δια της βίας, και δωροδοκία 

Οι εκλογές πλησιάζουν και, όπως πριν από δύο χρόνια, θα αρχίσουμε να ακούμε παροτρύνσεις για ‘ενωμένη αριστερά’, καλοθελητές να εκλιπαρούν για συσπείρωση, όπως πριν δύο χρόνια σε ‘κυβέρνηση της αριστεράς’, και λοιπές συμβουλές ή ερωτήσεις τέτοιου είδους. Όχι ότι σταμάτησε, δηλαδή, ποτέ αυτή η τακτική. Μόλις πριν ένα μήνα η θέση αυτή εκφραζόταν με την ανεδαφική και προβοκατόρικη ερώτηση ‘ποιον θα στηρίξει το ΚΚΕ αν στο β’ γύρο των δημοτικών εκλογών είναι αντίπαλοι ο υποψήφιος του ΣΥΡΙΖΑ με τον υποψήφιο του ΧΑ’. Αλλά τι πάει να πει ‘ενωμένη αριστερά’ για ‘κυβέρνηση αριστεράς’; Τι πάει να πει κυβέρνηση αριστεράς σε συνθήκες δικτατορίας της αστικής τάξης; Ακόμα και αν ‘κυβερνούν’ οι ‘αριστεροί’, την εξουσία θα την έχει το Κεφάλαιο. Και αυτό είναι πλέον ολοφάνερο, από τις ομιλίες του αρχηγού του ΣΥΡΙΖΑ στις ΗΠΑ, και τη συμπόρευση με το ΣΕΒ.

Η μαρξιστική-λενινιστική θεωρία περί κράτους

Η μαρξιστική-λενινιστική θεωρία του κράτους είναι παραδειγματική εφαρμογή των αρχών του διαλεχτικού και ιστορικού υλισμού. Στηρίζεται σε δύο βασικές θέσεις. Αφ’ ενός, το κράτος είναι γέννημα των ταξικών κοινωνιών. Συνέπεια αυτής της θέσης είναι η θέση για τον μαρασμό του κράτους στο ανώτατο στάδιο της κομμουνιστικής κοινωνίας, όπου οι τάξεις έχουν εξαλειφθεί. Αφ’ ετέρου, σύμφωνα με τη δεύτερη θέση, η πορεία προς το ανώτατο στάδιο του κομμουνισμού, όπου το κράτος είναι περιττό, είναι διαλεκτική και περιλαμβάνει το πρώτο στάδιο της σοσιαλιστικής οικοδόμησης μέσα σε συνθήκες δικτατορίας του προλεταριάτου.

Friedrich Engels - Για το κύρος*

*Με τη λέξη κύρος, αποδίδουμε τη λέξη: Autorität επειδή όμως δεν εξαντλείται έτσι όλη ή έννοια της λέξης αυτής σημειώνουμε ότι σημαίνει και: επιβολή, αυθεντία, εξουσία, αρχή, δικαιοδοσία. (Σημ. Μετ.)

Μερικοί σοσιαλιστές άρχισαν τον τελευταίο καιρό μια κανονική σταυροφορία ενάντια σ' αυτό που ονομάζουν: αρχή του κύρους. Αρκεί να τούς πουν ότι τούτη ή εκείνη η πράξη είναι πράξη κύρους, για να την καταδικάσουν. Γίνεται τόση κατάχρηση με αυτή τη συνοπτική διαδικασία, που χρειάζεται να εξετάσουμε την υπόθεση λίγο από κοντά. Κύρος θα  πει με τη σημασία της λέξης πού πρόκειται εδώ: επιβολή μιας ξένης θέλησης στη δική μας. Το κύρος προϋποθέτει από την άλλη πλευρά την υποταγή. Επειδή όμως και οι δύο αυτές λέξεις χτυπούν άσχημα στ' αυτιά και ή σχέση πού εκφράζουν είναι δυσάρεστη για το υποτασσόμενο μέρος, μπαίνει το ερώτημα μήπως υπάρχει κανένα άλλο μέσο για να τα βγάλουμε αλλιώς πέρα. Μήπως θα μπορούσαμε -στις τωρινές κοινωνικές συνθήκες- να φέρουμε στη ζωή μιαν άλλη κοινωνική κατάσταση, όπου αυτό το κύρος δε θα έχει κανένα πια σκοπό και κατά συνέπεια θα πρέπει να λείψει.

Ο Ένγκελς για το κράτος

Αποσπάσματα από την ''Καταγωγή της οικογένειας, της ατομικής ιδιοκτησίας και του κράτους'' 

Το κράτος δεν είναι, λοιπόν, σε καμία περίπτωση μια δύναμη που επιβλήθηκε στην κοινωνία απ’ έξω. Το κράτος δεν είναι επίσης η ‘πραγματοποίηση της ηθικής ιδέας, η ‘εικόνα και η πραγματοποίηση του ορθού λόγου’, όπως ισχυρίζεται ο Χέγκελ. Το κράτος είναι προϊόν της κοινωνίας σε ορισμένη βαθμίδα εξέλιξης. Είναι η ομολογία ότι η κοινωνία αυτή μπερδεύτηκε σε μία αξεδιάλυτη αντίφαση με τον ίδιο τον εαυτό της, ότι διασπάστηκε σε ασυμφιλίωτες αντιθέσεις που είναι ανήμπορη να παραμερίσει. Και για να μη φθείρουν αυτές οι αντιθέσεις, οι τάξεις με τα αντιμαχόμενα οικονομικά συμφέροντα τον εαυτό τους και την κοινωνία σ’ έναν άκαρπο αγώνα, έγινε αναγκαία μια δύναμη που φαινομενικά στέκεται πάνω από την κοινωνία, για να μετριάζει τη σύγκρουση, για να την κρατάει μέσα στα όρια της ‘τάξης’. Και η δύναμη αυτή που βγήκε από την κοινωνία, αλλά που τοποθετήθηκε πάνω από αυτήν, που όλο και περισσότερο αποξενώνεται από αυτήν, είναι το κράτος. [...]