Σάββατο, 5 Απριλίου 2014

Brecht: Κίνδυνος από τα κτήνη της διανόησης

Κίνδυνος από τα κτήνη της διανόησης


Αν ο πόλεμος, για παράδειγμα, ήταν ο πατέρας όλων των πραγμάτων, τότε θα έπρεπε να καλέσει κανείς σε πατροκτονία.
Οι φασίστες, σαν παλιοί μπογιατζήδες που είναι, ζωγραφίζουν συνήθως στον τοίχο το διάβολο που θα μπορούσε να 'ναι δυσάρεστος γι' αυτούς. Σκέφτομαι όμως πως καθώς είναι καλό να 'ναι δυσάρεστο γι' αυτούς, θα 'πρεπε κανείς να 'ναι ο ίδιος αυτός ο διάβολος. Οταν θέλει κανείς να τους βλάψει (και πρέπει να το θέλει, αν πράγματι επιθυμεί να κάνει καλό στην ανθρωπότητα), δεν έχει παρά να κοιτάξει τον τοίχο και να παρατηρήσει τι ζωγράφισαν. Ζωγράφισαν, για παράδειγμα, το κτήνος της διανόησης. Πολλοί από εμάς κοιτάζουν αυτόν τον τοίχο και βλέπουν την εικόνα αυτού του κτήνους και λένε: Πράγματι αυτό που δεν θέλουν να έχουν είναι η διανόηση κι έχουν δίκιο. Η διανόηση είναι αυτό που πρέπει να κινητοποιήσει κανείς εναντίον τους. Ομως δεν κατάλαβαν καλά την εικόνα, αν πιστεύουν ότι κι ο φασισμός έχει την ίδια γνώμη μ' αυτούς, ότι δέχεται κι αυτός την άποψη πως αρκεί η ύπαρξη της καλοσύνης για να νικηθεί για πάντα η κακία, πως αρκεί η λογική για να νικηθεί η ανοησία. Παρέβλεψαν ουσιαστικά το σημαντικότερο: τη λέξη «κτήνος». Στην πραγματικότητα, αυτό είναι και το κύριο ερώτημα: Πώς μπορούμε να γίνουμε κτήνη της διανόησης, κτήνη με την έννοια που οι φασίστες θεωρούν απειλητική για την κυριαρχία τους. Ενα κτήνος είναι κάτι το δυνατό, το τρομακτικό, το καταστροφικό. Ακούγεται βάρβαρα. Πιστεύετε όμως ότι η βαρβαρότητα μπορεί να καταπολεμηθεί με την αθωότητα; Θα ήταν σαν να θέλαμε ν' ανακόψουμε την ορμή ενός ξίφους προτάσσοντας τις αρτηρίες μας. Πρέπει να μάθουμε να το κατανοούμε: Και η καλοσύνη βλάπτει. Βλάπτει την ωμότητα. Το κάθαρμα δολοφονεί, αλλά ενεργεί μόνο με το φόνο όταν θέλει να εξαφανίσει κάτι από τον κόσμο. Καταλαβαίνετε: Δεν εννοώ να γυρίσουμε πίσω και να σκοτώσουμε τον Χίτλερ. Αυτό θα ήταν κτηνώδες, αλλά όχι έξυπνο. Πρέπει όμως να χρησιμοποιήσει κανείς κάτι το θανατηφόρο, αλλιώς το κάθαρμα θα συνεχίσει να ζει μέχρι το τέλος των ημερών του ή τουλάχιστον των δικών μας ημερών. Πώς μπορούμε εμείς οι συγγραφείς να γράφουμε θανατηφόρα;
Ξέρουμε ότι γύρω από τα φασιστικά κράτη υψώνεται ένα τεράστιο, χοντρό τείχος από κενές, πρόχειρες, παραφθαρμένες φιλοσοφίες που από πίσω του πραγματοποιούνται τα κέρδη. Αυτό το τείχος από καπνό είναι ένα θαύμα της τεχνικής προπετασμάτων καπνού. Πολλοί από εμάς ασχολούνται τώρα με το ν' αποδείξουν το χαρακτήρα αυτού του αερίου, την αστάθεια του τείχους και τα λοιπά. Φοβάμαι πως αυτό δεν είναι θανατηφόρο. Αντίθετα, θανατηφόρο είναι ν' αποδείξουμε αυτά που γίνονται πίσω από το τείχος. Αυτό απαιτεί περισσότερη δουλειά, περισσότερη μελέτη, βρίσκεται έξω από τον τομέα μας ουσιαστικά, γι' αυτό και δεν το καταλαβαίνουμε και τόσο καλά, είναι κάτι πρακτικό, είναι όμως θανατηφόρο.

Τρίτη, 1 Απριλίου 2014

O Φρίντριχ Ένγκελς για την οικονομία και την πολιτική

αναδημοσίευση από ΚΟΜΕΠ

του Φάνη Παρρή

Τεύχος: 2011 Τεύχος 1
  

Η ΘΕΜΕΛΙΩΣΗ ΤΗΣ ΥΛΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΤΙΛΗΨΗΣ
ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΞΕΛΙΞΗΣ

Στη φάση της παραγωγικής ύφεσης οι ενυπάρχουσες αντιφάσεις του καπιταλιστικού συστήματος παίρνουν νέες διαστάσεις, η καταστροφή παραγωγικών δυνάμεων και η απότομη επιδείνωση της ζωής της εργατικής τάξης, των λαϊκών στρωμάτων γενικότερα. Παρά την οξυμμένη και με ένταση εκδήλωση αυτού του φαινόμενου, οι αντίστοιχες διεργασίες στη συνείδηση της εργατικής τάξης δε γίνονται αυτόματα, δηλαδή δε συνδέεται αυθόρμητα η κρίση με τις οικονομικές νομοτέλειες, τις αιτίες που σχετίζονται με την αντίθεση ανάμεσα στον κοινωνικό χαρακτήρα της παραγωγής και την καπιταλιστική ιδιοποίηση ενός μέρους του παραγόμενου προϊόντος της. Αυτό συμβαίνει γιατί η οικονομική κυριαρχία της τάξης των καπιταλιστών αναπαράγεται με την πολιτική εξουσία τους, μέρος της οποίας είναι και η ιδεολογικοπολιτική χειραγώγηση της εργατικής τάξης.

Η καπιταλιστική ιδεολογία και πολιτική παρουσιάζει ανεστραμμένη τη σχέση οικονομίας - πολιτικής. Χαρακτηριστικές είναι οι ερμηνείες της σημερινής κρίσης, ότι για την παρούσα οικονομική κρίση στην Ελλάδα ευθύνονται λαθεμένες πολιτικές επιλογές προηγούμενων κυβερνήσεων ή και συνολικά η πολιτική διαχείριση όλης της περιόδου της μεταπολίτευσης. Με αυτό τον τρόπο δικαιολογείται η πολιτική συρρίκνωσης του εργατικού και λαϊκού εισοδήματος, των κοινωνικών κατακτήσεων στην υγεία, την παιδεία, την κοινωνική ασφάλιση, ως δήθεν αναγκαστική προσαρμογή στη χαμηλότερη ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας στην ευρωπαϊκή και διεθνή αγορά.